Współpraca, która zmienia miasto i życie ludzi
30 września 2026 roku w miejskiej przestrzeni „Barbara” przy ul. Świdnickiej 8B we Wrocławiu odbyła się pierwsza edycja „Śniadania z Misją”. Wydarzenie zorganizowane z inicjatywy wrocławskiej grupy branżowej „Jeszcze więcej ekonomii społecznej!” zgromadziło kilkudziesięciu przedstawicieli jednostek samorządu terytorialnego, miejskich spółek, biznesu oraz organizacji pozarządowych. Spotkanie udowodniło, że podmioty ekonomii społecznej (PES) i przedsiębiorstwa społeczne (PS) to profesjonalni partnerzy rynkowi, a społecznie odpowiedzialne zamówienia publiczne stanowią strategiczną inwestycję w przyszłość mieszkańców i budżetu miasta.
Od „biznesmixera” z misją do realnego partnerstwa
„Śniadanie z Misją” zostało zaprojektowane jako wydarzenie łączące wymiar edukacyjny, prezentacyjny oraz networkingowy, nawiązując do najlepszych praktyk biznesowych spotkań branżowych. Jego głównym założeniem było stworzenie przestrzeni do bezpośredniego dialogu pomiędzy stroną samorządową i biznesową a wrocławskim sektorem ekonomii społecznej, który rozwija się w mieście m.in. w oparciu o Lokalny Program Rozwoju Ekonomii Społecznej (przyjęty Zarządzeniem nr 10640/18 Prezydenta Wrocławia) oraz Politykę współpracy Wrocławia z organizacjami pozarządowymi na lata 2023–2027.
W organizację i prezentację potencjału włączyły się podmioty tworzące grupę branżową „Jeszcze więcej ekonomii społecznej!” – m.in. Fundacja Znacznie Więcej (Stara Piekarnia), Spółdzielnia Socjalna Mniej Więcej, Centrum Wsparcia Sp. z o.o., Wrocławski Zakład Aktywności Zawodowej, , Regionalne Centrum Wspierania Inicjatyw Pozarządowych (RCWIP), a także Fundacja Presto, Fundacja Emma, Fundacja Polska Górom!, Fundacja Ładne Historie, Wielobranżowa Spółdzielnia Socjalna „PANATO”, Towarzystwo Pomocy im. św. Brata Alberta – Zarząd Główny, Food Think Tank, Fundacja Kropka nad i oraz Manumania.
Praktyczny wymiar wydarzenia uczestnicy mogli ocenić osobiście od pierwszych minut spotkania. Profesjonalny catering śniadaniowy oraz obsługa w zakresie zapewnienia dostępności zostały zrealizowane bezpośrednio przez wrocławskie przedsiębiorstwa społeczne. Ponadto każdy uczestnik otrzymał Sampling Box – zestaw zawierający materiały merytoryczne, broszury informacyjne oraz fizyczne próbki produktów i usług (od rękodzieła i gadżetów, przez materiały z alfabetem Braille’a, po ofertę gastronomiczną i edukacyjną), które pozwoliły namacalnie przekonać się o komercyjnej, wysokiej jakości oferty lokalnych PES.
Społeczna stopa zwrotu i niepoliczalne koszty zaniechania
W części wprowadzającej niezwykle istotny głos zabrała Agnieszka Olejarz, która w swojej prezentacji nakreśliła głęboki sens społeczny i ekonomiczny tworzenia miejsc pracy w podmiotach ekonomii społecznej. Jak wykazała, stabilne zatrudnienie w PES daje osobom najbardziej oddalonym od rynku pracy i zagrożonym wykluczeniem społecznym realną szansę na aktywność zawodową, włączenie społeczne oraz przywrócenie pełnoprawnych ról społecznych.
Z perspektywy zarządzania miastem oznacza to konkretny, wymierny efekt finansowy: odciążenie lokalnego samorządu z konieczności finansowania kosztownego wsparcia w formie instytucjonalnej, takiego jak Domy Pomocy Społecznej (DPS), świadczenia z pomocy społecznej czy zasiłki. Środki publiczne, które samorząd i tak musi wydatkować na realizację swoich bieżących zadań oraz zakup usług i towarów, mogą zostać skierowane do podmiotów ekonomii społecznej. Zamawiający otrzymuje wówczas usługę zrealizowaną w pełni zgodnie z wymaganiami jakościowymi, a jednocześnie finansuje miejsca pracy dla osób w trudnej sytuacji życiowej. Jak wybrzmiało podczas prezentacji – koszty zaniechania związane z brakiem podejmowania takich świadomych decyzji zakupowych przez samorząd są w długofalowej skali dla budżetów publicznych wręcz niepoliczalne.
Głos praktyków: wnioski z panelu eksperckiego
Kluczowym punktem programu był panel dyskusyjny poświęcony praktycznym i prawnym wymiarom budowania współpracy międzysektorowej oraz reintegracji zawodowej. W debacie udział wzięły cztery prelegentki reprezentujące różne perspektywy tego samego ekosystemu:
● Ewa Wójcik – dyrektor Wrocławskiego Zakładu Aktywności Zawodowej (ZAZ), wieloletni praktyk pracy z osobami z niepełnosprawnością w stopniu znacznym i umiarkowanym (w ZAZ osoby z niepełnosprawnościami stanowią co najmniej 70% załogi, realizując m.in. profesjonalne usługi cateringowe i poligraficzne). W swojej wypowiedzi zwróciła uwagę na praktyczne aspekty pozyskiwania zleceń, szacowania wartości zamówień oraz przełamywania barier proceduralnych po stronie zamawiających.
● Ewa Żmuda – związana z Wrocławskim Centrum Integracji Społecznej (WCI), przewodnicząca Rady Zatrudnienia Socjalnego przy Ministerstwie. Reprezentując miejską jednostkę budżetową, która z jednej strony prowadzi działania reintegracyjne (kursy zawodowe, staże, warsztaty), a z drugiej sama stosuje klauzule zastrzeżone przy zakupach usług, podkreśliła znaczenie zasiadania przy „wspólnym stole” samorządu, biznesu i PES w celu systemowego budowania stabilnych miejsc pracy.
● Dorota Wojtanowicz – dyrektor przedsiębiorstwa społecznego Fundacji Znacznie Więcej (Stara Piekarnia), działającego w obszarze wsparcia osób po kryzysie psychicznym oraz z niepełnosprawnościami. Na przykładzie własnej działalności w branży gastronomicznej i cateringowej – w tym realizacji pierwszej we Wrocławiu umowy z placówką oświatową z zastosowaniem klauzuli zastrzeżonej – pokazała, jak misja społeczna idzie w parze z rygorystycznymi standardami rynkowymi i niezawodnością biznesową.
● Lena Cegielska – pracowniczka Przedsiębiorstwa Społecznego Centrum Wsparcia Sp. z o.o. oraz osoba z niepełnosprawnością. Jej głos stanowił najważniejsze świadectwo tego, z jakimi barierami mierzą się osoby z niepełnosprawnościami na otwartym rynku pracy oraz jak kluczową rolę odgrywa zindywidualizowane, elastyczne wsparcie w przedsiębiorstwie społecznym, które pozwala pracownikom rozwijać kompetencje i realizować zaawansowane zadania (m.in. w obszarze dostępności).
Panelistki podkreśliły, że współpraca z PES nie jest aktem „litości czy współczucia”, lecz świadomą, strategiczną decyzją, w której zamawiający ma pełne prawo oczekiwać najwyższej jakości, referencji i terminowości.
Narzędzia są gotowe - klauzule społeczne w zamówieniach publicznych
Jednym z najważniejszych wniosków płynących ze „Śniadania z Misją” jest fakt, że wrocławski samorząd dysponuje już wszystkimi niezbędnymi narzędziami prawnymi, aby kupować odpowiedzialnie. Szczegółowo zaprezentowano je w przekazanej uczestnikom broszurze informacyjnej „Społecznie odpowiedzialne zamówienia publiczne. Zamawiaj odpowiedzialnie. Wpływaj społecznie”:
- Zarządzenie nr 1618/24 Prezydenta Wrocławia z dnia 30.12.2024 r. – dokument ten zaleca komórkom organizacyjnym Urzędu Miejskiego Wrocławia oraz miejskim jednostkom organizacyjnym stosowanie klauzul społecznych w zamówieniach publicznych poniżej progów unijnych oraz w zamówieniach o szacowanej wartości poniżej 130 000 zł netto. Nakłada on na urzędników potrzebę świadomego planowania zakupów oraz współpracy m.in. z Wydziałem Partycypacji Społecznej i Ośrodkami Wsparcia Ekonomii Społecznej (OWES) w celu identyfikacji potencjalnych wykonawców.
- Klauzula społeczna zastrzeżona (Art. 94 Ustawy PZP) – pozwala zamawiającemu zastrzec w ogłoszeniu, że o udzielenie zamówienia mogą ubiegać się wyłącznie wykonawcy mający status zakładu pracy chronionej, spółdzielnie socjalne oraz podmioty, których głównym celem jest społeczna i zawodowa integracja osób społecznie marginalizowanych (gdzie wskaźnik zatrudnienia tych osób wynosi minimum 30%).
- Klauzula społeczna zatrudnieniowa / pracownicza (Art. 95 Ustawy PZP) – określa wymagania związane z zatrudnieniem przez wykonawcę lub podwykonawcę osób wykonujących wskazane czynności przy realizacji zamówienia na podstawie stosunku pracy (zgodnie z Kodeksem pracy).
- Klauzula społeczna prozatrudnieniowa (Art. 96 Ustawy PZP) – umożliwia określenie w dokumentach zamówienia wymagań obejmujących aspekty społeczne, środowiskowe i gospodarcze, w tym wymóg zatrudnienia do realizacji zamówienia osób z grup zagrożonych wykluczeniem społecznym (np. osób bezrobotnych, osób z niepełnosprawnościami, osób po kryzysach psychicznych).
Stosowanie powyższych klauzul nie narusza zasady uczciwej konkurencji ani nie grozi karami kontrolnymi – jest w pełni legalnym, promowanym przez Prawo zamówień publicznych i dyrektywy unijne mechanizmem, który sprawia, że publiczne pieniądze pracują podwójnie.
Podziękowania i zaproszenie do dalszej współpracy
„Śniadanie z Misją” pokazało, jak ogromny potencjał drzemie w bezpośrednich spotkaniach, otwartej rozmowie i budowaniu międzysektorowych sieci współpracy. Aby ekonomia społeczna we Wrocławiu mogła realnie rosnąć w siłę, potrzebujemy stałej przestrzeni do wymiany informacji – tak, aby urzędnicy i przedstawiciele biznesu dokładnie wiedzieli, jakie usługi mogą zlecić lokalnym podmiotom, a przedsiębiorstwa społeczne mogły precyzyjnie odpowiadać na potrzeby miasta.
Serdecznie dziękujemy wszystkim Uczestnikom za obecność, zaangażowanie i merytoryczne rozmowy: przedstawicielom Urzędu Miejskiego Wrocławia, miejskich jednostek i spółek, reprezentantom biznesu, organizacjom pozarządowym oraz wszystkim Partnerom i Wolontariuszom z naszej grupy branżowej, dzięki którym to wydarzenie mogło się odbyć.
Nie zwalniamy tempa i gorąco zachęcamy do dalszej współpracy – zapraszamy do kontaktu, zapoznania się z ofertą wrocławskich podmiotów ekonomii społecznej oraz odważnego stosowania klauzul społecznych w codziennej praktyce zakupowej. Współpraca z misją po prostu się opłaca!
Jeszcze wiecej ekonomii społecznej!
Artykuł autorstwa Doroty Wojtanowicz z Fundacji Znacznie Więcej
